İngilizce Telaffuz Rehberi: Doğru Sesleri Öğrenin
İngilizce öğrenmenin en zorlu kısımlarından biri doğru telaffuz (pronunciation)dur. Türkçe fonetik bir dil olduğu için yazıldığı gibi okunurken, İngilizce'de yazılış ile okunuş arasında büyük farklar vardır. Bu rehberde İngilizce telaffuzun temellerini ve pratik ipuçlarını paylaşacağız.
Türkçede Olmayan İngilizce Sesler
1. /θ/ ve /ð/ Sesleri (TH sesleri)
Bu sesler Türkçe'de yoktur ve Türk öğrencilerin en çok zorlandığı seslerdir.
- /θ/ (voiceless TH): Dilinizi üst dişlerinizin arasına koyun ve nefes verin. Ses telsiz (titreşimsiz) olmalıdır.
Örnekler: think /θɪŋk/, three /θriː/, bathroom /ˈbæθruːm/ - /ð/ (voiced TH): Aynı pozisyon ama sesli (titreşimli).
Örnekler: this /ðɪs/, that /ðæt/, mother /ˈmʌðər/
İpucu: Elinizi boğazınıza koyun. /θ/ söylerken titreşim hissetmezsiniz, /ð/ söylerken hissedersiniz.
2. /æ/ Sesi
Türkçe "a" ile "e" arasında bir sestir.
- cat /kæt/, man /mæn/, bad /bæd/, happy /ˈhæpi/
- İpucu: Ağzınızı "e" der gibi açın ama "a" sesi çıkarın.
3. /ɜː/ Sesi
"Er" sesi, Türkçe'deki hiçbir sese tam olarak karşılık gelmez.
- bird /bɜːd/, world /wɜːld/, learn /lɜːn/, work /wɜːk/
4. /w/ Sesi
Türkçe'deki "v" sesinden farklıdır. Dudakları yuvarlayarak yapılır.
- water /ˈwɔːtər/, win /wɪn/, woman /ˈwʊmən/
- İpucu: Dudaklarınızı "u" der gibi yuvarlayın, sonra sesi bırakın.
5. /ŋ/ Sesi
Burundan çıkan "ng" sesi.
- sing /sɪŋ/, ring /rɪŋ/, thinking /ˈθɪŋkɪŋ/
- Dikkat: "ng" yazılır ama "g" ayrıca okunmaz.
Sessiz Harfler (Silent Letters)
İngilizce'de birçok kelimede yazılan ama okunmayan harfler vardır:
- Silent K: knife /naɪf/, know /noʊ/, knee /niː/, knock /nɒk/
- Silent B: climb /klaɪm/, comb /koʊm/, thumb /θʌm/, doubt /daʊt/
- Silent W: write /raɪt/, wrong /rɒŋ/, wrist /rɪst/
- Silent H: hour /aʊər/, honest /ˈɒnɪst/, heir /eər/
- Silent P: psychology /saɪˈkɒlədʒi/, pneumonia /njuːˈmoʊniə/
- Silent L: walk /wɔːk/, talk /tɔːk/, half /hæf/, calm /kɑːm/
Kelime Vurgusu (Word Stress)
İngilizce'de her kelimenin bir vurgulu hecesi vardır. Yanlış hece vurgulamak anlaşılırlığı ciddi şekilde etkiler.
Genel Kurallar
- 2 heceli isimler: Genellikle ilk hece vurgulu → TA-ble, DOC-tor, MO-ney
- 2 heceli fiiller: Genellikle ikinci hece vurgulu → be-GIN, de-CIDE, re-CORD
- -tion/-sion ile biten kelimeler: Sondan bir önceki hece vurgulu → in-for-MA-tion, de-CI-sion
- -ic ile biten kelimeler: Sondan bir önceki hece vurgulu → fan-TAS-tic, e-co-NO-mic
Vurgu Değişince Anlam Değişen Kelimeler
- RE-cord (isim: kayıt) vs. re-CORD (fiil: kaydetmek)
- PRE-sent (isim: hediye) vs. pre-SENT (fiil: sunmak)
- OB-ject (isim: nesne) vs. ob-JECT (fiil: itiraz etmek)
Cümle Vurgusu ve Ritim
İngilizce bir stress-timed dildir. Yani vurgulu heceler eşit aralıklarla söylenir.
- İçerik kelimeleri vurgulu: İsimler, fiiller, sıfatlar, zarflar
- Fonksiyon kelimeleri vurgusuz: Articles (a, the), prepositions (in, on, at), pronouns (he, she)
Örnek: "I WANT to GO to the STORE." → Want, go ve store vurgulanır.
Bağlama (Connected Speech)
İngilizce konuşurken kelimeler birbirine bağlanır:
- Linking: "Turn off" → "Tur-noff", "An apple" → "A-napple"
- Reduction: "Want to" → "Wanna", "Going to" → "Gonna", "Have to" → "Hafta"
- Elision: "Next day" → "Nex-day" (t sesi düşer)
Telaffuz Geliştirme İpuçları
- Shadowing tekniği: Native speaker'ı dinleyip aynı anda tekrar edin.
- Kendinizi kaydedin: Konuşmanızı kaydedin ve native speaker ile karşılaştırın.
- IPA öğrenin: Uluslararası Fonetik Alfabe'yi öğrenerek kelimelerin doğru okunuşunu bilin.
- Minimal pairs çalışın: ship/sheep, bit/beat, cat/cut gibi benzer sesleri ayırt edin.
- Podcast ve YouTube: BBC Learning English, Rachel's English, English with Lucy kanallarını takip edin.
Doğru telaffuz, iletişimin temelidir. Mükemmel bir aksana sahip olmak zorunda değilsiniz, ancak anlaşılır olmak için temel İngilizce seslerini ve vurgu kalıplarını öğrenmek şarttır.