İngilizce Kelime Türetme: Prefix ve Suffix Rehberi

İngilizce'de binlerce kelimeyi tek tek ezberlemek yerine, kelime türetme kurallarını öğrenmek çok daha etkilidir. Bir kök kelimeye ön ek (prefix) veya son ek (suffix) ekleyerek yeni kelimeler türetebilirsiniz. Bu yazıda en önemli prefix ve suffix'leri öğreneceksiniz.

Prefix (Ön Ek) Nedir?

Prefix, kelimenin başına eklenen ve anlamını değiştiren ektir.

Olumsuzluk Bildiren Prefix'ler

• un-: happy → unhappy (mutsuz), able → unable (yapamayan), fair → unfair (adil olmayan)
• in-: complete → incomplete (eksik), correct → incorrect (yanlış), visible → invisible (görünmez)
• im-: possible → impossible (imkansız), polite → impolite (kaba), patient → impatient (sabırsız)
• il-: legal → illegal (yasadışı), logical → illogical (mantıksız)
• ir-: responsible → irresponsible (sorumsuz), regular → irregular (düzensiz)
• dis-: agree → disagree (katılmamak), appear → disappear (kaybolmak), honest → dishonest (dürüst olmayan)
• mis-: understand → misunderstand (yanlış anlamak), lead → mislead (yanlış yönlendirmek)

Diğer Önemli Prefix'ler

• re-: tekrar → rewrite (yeniden yazmak), rebuild (yeniden inşa etmek), reconsider (yeniden düşünmek)
• pre-: öncesi → preview (ön izleme), preschool (okul öncesi), predict (önceden tahmin etmek)
• post-: sonrası → postwar (savaş sonrası), postpone (ertelemek)
• over-: aşırı → overwork (aşırı çalışmak), overcome (üstesinden gelmek), overlook (gözden kaçırmak)
• under-: altında, yetersiz → underestimate (küçümsemek), underpaid (az maaş alan)
• sub-: alt → subtitle (altyazı), subway (metro), submarine (denizaltı)
• inter-: arası → international (uluslararası), internet (internet), interview (mülakat)
• multi-: çok → multinational (çok uluslu), multilingual (çok dilli)
• anti-: karşı → antisocial (sosyal karşıtı), antibiotic (antibiyotik)
• auto-: kendi → automatic (otomatik), autobiography (otobiyografi)

Suffix (Son Ek) Nedir?

Suffix, kelimenin sonuna eklenen ve genellikle kelime türünü değiştiren ektir.

İsim Yapan Suffix'ler

• -tion/-sion: fiil → isim → education (eğitim), decision (karar), information (bilgi)
• -ment: fiil → isim → development (gelişme), achievement (başarı), government (hükümet)
• -ness: sıfat → isim → happiness (mutluluk), sadness (üzüntü), kindness (iyilik)
• -ity: sıfat → isim → ability (yetenek), reality (gerçeklik), creativity (yaratıcılık)
• -er/-or: fiil → yapan kişi → teacher (öğretmen), actor (aktör), writer (yazar)
• -ist: yapan kişi → scientist (bilim insanı), artist (sanatçı), tourist (turist)

Sıfat Yapan Suffix'ler

• -ful: dolu → beautiful (güzel), helpful (yardımcı), careful (dikkatli)
• -less: sız/siz → careless (dikkatsiz), homeless (evsiz), hopeless (umutsuz)
• -ous: → dangerous (tehlikeli), famous (ünlü), nervous (gergin)
• -able/-ible: yapılabilir → comfortable (rahat), possible (olası), readable (okunabilir)
• -al: → national (ulusal), traditional (geleneksel), educational (eğitimsel)
• -ive: → creative (yaratıcı), active (aktif), expensive (pahalı)

Fiil Yapan Suffix'ler

• -ize/-ise: → organize (organize etmek), realize (fark etmek), modernize (modernleştirmek)
• -ify: → simplify (basitleştirmek), identify (tanımlamak), classify (sınıflandırmak)
• -en: → strengthen (güçlendirmek), widen (genişletmek), shorten (kısaltmak)

Zarf Yapan Suffix

• -ly: sıfat → zarf → quickly (hızlıca), carefully (dikkatlice), happily (mutlu bir şekilde)

Prefix ve Suffix ile Kelime Analizi Örneği

uncomfortable kelimesini analiz edelim:

• un- (prefix: olumsuz) + comfort (kök: rahatlık) + -able (suffix: olabilir)
• Anlam: Rahat olamayan → rahatsız

internationally kelimesini analiz edelim:

• inter- (arası) + nation (ulus) + -al (sıfat) + -ly (zarf)
• Anlam: Uluslar arası bir şekilde

Pratik İpuçları

• Yeni bir kelime öğrendiğinizde türevlerini de öğrenin.
• Prefix ve suffix'leri gruplar halinde çalışın.
• Bilinmeyen kelimeleri parçalara ayırarak anlamını tahmin edin.
• Her gün bir kelime ailesi çalışın.

Prefix ve suffix bilgisi, kelime dağarcığınızı katlamalı olarak büyütür. Bir kök kelimeyi bildiğinizde, ona eklenen ön ve son eklerle onlarca yeni kelime türetebilirsiniz.